Tijdens het herfstkamp kan je ontdekken welke academische opleidingen jou het beste liggen. Er is een ruim aanbod aan workshops uit de verschillende opleidingen: Biologie, Bio-ingenieurswetenschappen, Chemie, Computerwetenschappen (informatica), Fysica, Geografie en Wiskunde.

Je kan een of twee dagen deelnemen en overnachten is mogelijk maar niet verplicht. Er worden avondactiviteiten voorzien door de studentenverenigingen.

Voor wie?

Het herfstkamp richt zich naar leerlingen van het 5e en 6e jaar van het secundair onderwijs.

Diagnose van slaapziekte: hoe vind je een parasiet met behulp van lazertechnologie

Afrikaanse trypanosomiase of slaapziekte is een dodelijke ziekte die zowel mens als vee treft in Centraal Afrika. Hoewel er een behandeling bestaat, is het moeilijkste probleem om geïnfecteerde mensen en dieren op tijd op te sporen.
Om dit probleem aan te pakken wordt er aan de VUB onderzoek gedaan naar nieuwe technieken om parasieten op te sporen, waarbij laserdetectie van cellen centraal staat.

Gebruik van nuttige bacteriën voor onze voeding
Bacteriën, gisten en schimmels spelen een bijzonder nuttige rol in onze voeding, in het bijzonder in gefermenteerde producten waar ze bijdragen tot aantrekkelijke eigenschappen.
Denk maar aan yoghurt, kaas, salami en zuurdesembrood. Wist je dat bacteriën bijvoorbeeld ook tussenkomen in de productie van chocolade? Het zijn deze gunstige eigenschappen van micro-organismen die bijzondere aandacht krijgen met het oog op het produceren van aantrekkelijke levensmiddelen.

Astrolab: waarnemen van spiraalnevels

Aan de hand van exclusieve planetarium software zal worden getoond hoe waarnemingen van spiraalnevels kunnen voorbereid worden. Zo kan je bijvoorbeeld nakijken waar de maan zal staan op het moment dat je een waarneming zou willen doen, hoe de sterrenhemel eruit ziet op een bepaald tijdstip vanop iedere plaats op aarde, enz. In tweede instantie kan de waarneming zelf geoefend worden op een virtuele telescoop. Tenslotte kunnen de leerlingen een spiraalnevel echt waarnemen via een online telescoop die via de computer vanop afstand kan bediend worden.

De eerste mini Big Bangs met de deeltjesversneller te CERN

Vele vragen blijven onbeantwoord, vragen die o.a. verband houden met het ontstaan van het Universum. Met de Large Hadron Collider te CERN tracht men energiedichtheden te creëren zoals die er waren een fractie van een seconde na de Big Bang. Met deze empirische bevindingen kunnen wetenschappers misschien het zogenaamde Higgs deeltje ontdekken en alweer een stapje dichter komen tot het formuleren van één enkele theorie die alles beschrijft. Hoe we dit doen, kom je te weten tijdens deze workshop.

Maak je eigen Wii

Iedereen kent wel de Wii spelconsole waarbij men computerspelletjes bedient met behulp van draadloze bewegingssensoren. Zo kan men tennis spelen door voor een scherm te staan met een sensor in de hand en tennisbewegingen na te bootsen. In deze workshop zie je hoe zo'n Wii spelconsole werkt. We gebruiken een kleine programmeerbare instapkit waarop verschillende sensoren zijn aangebracht. Tijdens de workshop krijg je een eenvoudig voorgeprogrammeerd computerspel dat met de sensorkit wordt aangestuurd. Na een korte uitleg door de begeleiders kan je eenvoudige experimentjes uitvoeren door variaties te bedenken op het spel en de manier waarop het door de sensorkit wordt aangestuurd.

Van computermoleculen tot nanotechnologische maskers

Nanotechnologie heeft in de laatste 10 jaar een belangrijke plaats verworven in de chemische synthese van innovatieve materialen. Dankzij hun kleinheid hebben nanodeeltjes immers zeer grote effecten op de eigenschappen van stoffen en materialen. Hun toepassingen gaan van brandvertragers in deklagen tot versterking in nanotechnologische biomedische maskers. In deze workshop wordt hun ontwikkeling geïllustreerd gaande van het opstellen van molecuulmodellen met de computer tot de praktijk.

Cartografie vanuit de ruimte

Satellieten maken het vandaag mogelijk om op elk moment gelijk welk stukje van de aarde zorgvuldig in het oog te houden. Denk maar aan de beelden van de ravages aangericht door natuurrampen (aardbevingen, overstromingen, bosbranden) die ons bijna dagelijks in het nieuws worden voorgeschoteld. Hoe worden zo'n beelden gemaakt en hoe kan je, vertrekkend van satellietbeelden, het aardoppervlak in detail in kaart brengen? Wil je meer weten over deze cartografie van de toekomst, dan is deze workshop zeker iets voor jou.

Aspirine in 1000 seconden

Ons lichaam is een fascinerend chemisch fabriekje. Net zoals bij echte fabrieken kan echter ook hier iets verkeerd gaan.  Veelal uit zich dit onder de vorm van koorts of pijn zodat pijnstillers bij vrijwel iedereen in het medicijnkastje liggen. In deze workshop kunnen de deelnemers zelf aspirine maken door middel van chemische synthese. Dergelijke chemische synthesen zijn zeer belangrijk in de farmaceutische industrie, zowel voor het maken van bestaande medicijnen als het ontwikkelen van nieuwe medicijnen.

Kosmische straling: boodschappers in de ruimte

De werkgroep start met een uiteenzetting over kosmische straling. Kosmische stralen zijn deeltjes die ons vanuit de ruimte bereiken. Zij werden voor het eerst waargenomen door Victor Hess in 1912. Zij komen uit de zon of uit actieve regio's in de Melkweg of erbuiten. De oorsprong van deze zeer energetische kosmische straling is nog een mysterie. Na afloop van de voordracht zullen de leerlingen in groepjes kosmische straling observeren. Zij zullen gegevens opnemen met de kosmische straling detector van het IIHE en deze verwerken met Excel. De werkgroep sluit af met een vergelijking van de resultaten van de verschillende groepen, en een discussie.

Fractalen op een grafisch rekenmachine

Fractalen zijn eigenaardige figuren uit de wiskunde die, merkwaardig genoeg, in verschillende wetenschappen opduiken. In deze workshop zullen de deelnemers eerst kennismaken met de belangrijkste eigenschappen van fractalen. Daarna zullen ze zelf met behulp van een grafisch rekenmachine (TI-84+) aan de slag gaan om deze objecten te bestuderen. Er kan gekozen worden om fractalen te bestuderen in het kader van verschillende wetenschappen (biologie, economie, informatica, fysica). Dit gebeurt door eenvoudige programma's te schrijven voor de TI-84+. Indien je zelf over zo'n rekenmachine beschikt mag je het altijd meebrengen.

Wiskunde vouwen

Papiervouwen is een interessante hobby die de laatste jaren steeds meer in het nieuws komt. Oorzaak hiervan zijn ongetwijfeld de veelvuldige toepassingen in de technologie. Reeds lang is het vouwen van parachutes van levensbelang maar tegenwoordig is ook het optimaal opvouwen van airbags een groot onderzoeksgebied. Wij zullen samen bestuderen hoe het vouwen van papier leidt tot meetkundige resultaten en, omgekeerd, hoe de wiskunde helpt bij het ontwikkelen van nieuwe vouwsels. Handen uit de mouwen want we gaan wiskunde vouwen!

Moleculen in de spiegel

In onze omgeving worden we geconfronteerd met voorwerpen die verschillend zijn van hun spiegelbeeld. Bijvoorbeeld onze handen.
Dit zien we ook op microscopisch niveau. Jullie gaan na welke de voorwaarden zijn opdat een voorwerp verschillend is van zijn spiegelbeeld. In het labo zullen jullie ontdekken dat eigenschappen zoals kookpunt, smeltpunt e.a..., identiek zijn voor 2 stoffen die opgebouwd zijn uit moleculen die elkaars spiegelbeeld zijn. Of bezitten deze spiegelbeelden toch niet volledig identieke eigenschappen? We komen tot verrassende antwoorden. De farmaceutische industrie wordt dagelijks met die problematiek geconfronteerd.

IceCube: neutrino's vangen op Antarctica

Neutrino's ontstaan onder andere bij kernfusiereacties in sterren en bij supernova-explosies. Bij de oerknal, veertien miljard jaar geleden, ontstonden ook massa’s neutrino’s die vrij in de kosmos rondvliegen. Neutrino’s vliegen overal dwars doorheen, hen detecteren is geen eenvoudige opgave. Hiervoor werd het experiment 'Icecube' opgezet. Nabij de geografische zuidpool werd een kubieke kilometer ijs volgepropt met lichtdetectoren om de herkomstrichting van de oorspronkelijke neutrino te achterhalen.

Een virtuele wandeling doorheen de wereld van biologische macromoleculen

In deze workshop maken we een tocht doorheen de wondere wereld van onze biomoleculen die de basis vormen van elke levensvorm. Door gebruik van moderne software is het vandaag mogelijk om de structuur van eiwitten en DNA uit te vergroten tot onze schaal. Zo kunnen we zien hoe eiwitten met DNA interageren en begrijpen hoe moleculaire motors werken.

Microorganismen: vriend en vijand

Micro-organismen zijn werkelijk overal te vinden. Omwille van hun relatief snelle en gemakkelijke kweek worden micro-organismen gebruikt als modelsystemen voor het ontrafelen van allerlei levensnoodzakelijke cellulaire functies. In deze workshop introduceren we jullie in de wondere wereld van de micro-organismen en illustreren we een aantal opmerkelijke toepassingen van de microbiologie in functie van de mens.

CSI-Plant (plant gene investigations)

De meeste plantengenen zijn slechts actief in bepaalde weefsels of organen of worden slechts onder bepaalde omstandigheden aangeschakeld (bvb. bij droogte of bij infectie door virussen, schimmels of bacteriën). Dit is essentieel voor normale ontwikkeling van de plant en voor bescherming tegen ongunstige omstandigheden. Bij deze activiteit kom je te weten hoe je het aanschakelen van genactiviteit in planten kan visualiseren.

Aquatische systemen: een bron of eerder een opslagplaats voor CO2?

Koolstofdioxide is een gas dat onontbeerlijk is voor het leven op aarde. Maar CO2 is een broeikasgas en de stijgende produktie aan CO2 leidt tot de opwarming van de aarde. Anderzijds is CO2 oplosbaar in water. De oplosbaarheid van CO2 wordt beïnvloed door het evenwicht tussen bepaalde carbonaatcomponenten. En dat evenwicht is op zijn beurt afhankelijk van een aantal factoren waaronder pH en alkaliniteit. In deze workshop zullen we met waarden van alkaliniteit, pH en temperatuur de partiële druk van CO2 bepalen en besluiten of er CO2 opgenomen wordt of vrijgegeven wordt door het waterige systeem.